Buiksloterham 20E

id year type location status client
06 2016 wonen bouwgroep Amsterdam in ontwerp Bouwgroep BSH 20E


(maquette ML_A/Ernst Dullemond, fotografie Tim Stet)

Wonen en werken aan een demontabele luchtstraat

Duurzaamheid hoeft geen beperkende randvoorwaarde te zijn, maar kan juist nieuwe oplossingen en onorthodoxe toepassingen van bestaande materialen en technieken triggeren.

Buiksloterham in Amsterdam-Noord is een in onbruik geraakt industriegebied dat zich ontwikkelt tot proeftuin voor circulair wonen. We ontwierpen een uitzonderlijk duurzaam en vrijwel volledig demontabel gebouw dat zich ook in de toekomst voegt naar de woon-werkwensen van de bewoners.

Het ontwerp beslaat twee gebouwen op één kavel, met elkaar verbonden door een collectieve daktuin boven een gedeelde parkeergarage. Het ene gebouw telt vier verdiepingen met in totaal acht appartementen, het ander omvat drie rijtjeswoningen. Hoewel beide gebouwen intrinsiek verschillen, hebben ze – onder meer door het gebruik van gerecycled hout in de gevel – overduidelijk hun uitstraling gemeen.

Wonen en werken

In een proeftuin voor circulair wonen gelden vanzelfsprekend strenge eisen op het gebied van duurzaamheid en circulair bouwen. Daarnaast stelde de gemeente Amsterdam de aanvullende eis dat niet minder dan twintig procent van het oppervlak een werkfunctie dient te krijgen. De oppervlakte op de begane grond bleek hiervoor te klein, zodat we kozen voor een appartementsgebouw met werkruimtes aan huis. Met een eigen voordeur, zodat je de werkruimte niet via het appartement hoeft te betreden.

De werkruimtes zijn nadrukkelijk geschikt voor meerdere functies. Ieder huishouden bepaalt zelf de invulling, die mee verandert met hun wensen en omstandigheden. Denk aan gebruik als kantoor aan huis, daarna als gastenverblijf, gevolgd door de kamer van een kind, daarna voor een inwonende ouder en ten slotte als klusruimte. Ook de rijtjeshuizen beschikken over een werkruimte, ditmaal op de begane grond. Opvallend is hier het hoge plafond, waardoor de bewoner tijdens de arbeid volop van het daglicht profiteert.

Street in the sky

Aan de zijkant van het appartementengebouw is een ruime galerij gesitueerd, met hieraan glazen deuren die naar de werkruimtes leiden. De galerij wordt naar Berlijns voorbeeld ingericht als een ‘street in the sky’: veel aanloop van zakelijk bezoekers, veel groen, en klimplanten tussen het trappenhuis en de lift, die beide buiten het gebouw zijn geplaatst. De galerij is bovendien gekoppeld aan de balkons, zodat de buitenruimte één groot groen en levendig geheel vormt.

Urban mining

In nauwe samenspraak met de toekomstige bewoners ontwerpen we een zo flexibel en demontabel mogelijk gebouw. Uit berekeningen blijkt dat 75% van het toegepaste gewicht aan bouwmaterialen demontabel is en zelfs 95% recycle- of herbruikbaar. Zo is bijvoorbeeld het leidingwerk niet meegegoten in de draagvloer, maar opgenomen in een flexibele laag erbovenop. Hierdoor is de draagvloer zelf aanmerkelijk dunner – wat materiaal scheelt – en is de constructie als geheel volledig demontabel.

Met deze ingrepen geven we uiting aan het idee van urban mining: het uitgangspunt dat een gebouw een opslagplaats is van grondstoffen, die je aan het eind van de levensduur wilt delven om ze opnieuw te gebruiken. Door de afvalstromen al tijdens de bouwfase netjes te scheiden, vergemakkelijken we dat proces voor toekomstige generaties.

Om piekbelasting bij de afvoer van hemelwater te voorkomen, hebben we een waterbassin in het gebouw geïntegreerd. De energieprestatie is ten slotte 2,5 keer beter dan het wettelijk minimum. De ontwikkeling van dit project is een samenwerking met OntwerpJeWoning.